“We worden allemaal ongeletterder, klinkt de vrees.
Maar in de boekhandels ligt het vol met bloemetjesboeken
en kutschrijvers: logisch dat niemand dan meer leest.
Iedereen is het verleerd. We beginnen opnieuw:
Hoe lees je een boek, en waarom?”
Het is best aardig om je eens te beseffen waartoe een mens in staat is. Succes, vooruitgang, duurzame ontwikkeling, poah, nog heel wat meer. Maar daar wil de bankhanger niks van weten, want die krijgt zelf nooit wat gedaan. Daarom wil niemand ook meer lezen: het kan allemaal wel maar je doet het niet. Een schuldgevoel aan verloren kansen, eigenlijk, een hele berg vol. Ach, ik wou het maar gezegd hebben.
Waardevolle kennis, gedachtegoed, uitleg, alles… het ligt pal voor je neus. En toch blijven mensen hun telefoon binnenstebuiten keren voor het laatste bullshit-filmpje. Liever lui dan moe, dat is ook wel zo. Maar goed, eigenlijk zonde, als je kan lezen, en het niet doet. In dat opzicht hebben analfabeten en dyslecten minder uit te leggen. Lezen is een bijzonder effectieve manier om slim te worden over alles wat je maar wil – en het kan op de bank. Misschien kan ik wat mensen enthousiasmeren voor deze mooie bezigheid.
We hebben het maar liever niet over lezen, omdat het zo’n schande is
“Je kan in één week een boek lezen, waar iemand tien jaar onderzoek
voor heeft gedaan. En toch leest niemand het. Dat is een schande,
mensen weten dat, en daarom heeft iedereen het maar liever niet over lezen.”
Als informatie overal te vinden is, moet je goed kiezen wat je wel en niet binnenkrijgt. Lezen is vrij tijdrovend, maar het werpt zijn vruchten af. Lange horizon, daar moet je aan denken. Los van de gerichte kennis die je met het lezen kan krijgen, wordt je taalkundig beter: precies vertellen wat je bedoelt, en dat onder de mensen brengen. Het is een ware kunst, en niet in de schoolboeken te vinden. Uitdrukkingsvermogen kan je nooit te goed in worden.
1. Waarom zou je een boek lezen? Geef het een bedoeling
Wat wil je uit boeken halen? Vermaak, humor? Nieuwe culturen? Iets leren? Andermans gedachten en standpunt begrijpen? Of jezelf herkennen in een schrijver? Zelfs de domste kan boeken openslaan waar proffessoren uit leren – moet je nagaan. Begin eens met je expertise vergroten over iets wat je interesseert. Zorg dat je het lezen nuttig maakt door er een praktisch doel aan te stellen, maar geniet ook van het lezen zelf: leuker dan pagina’s omslaan wordt het niet. Literatuur is dan weer een prachtige manier om culturen te begrijpen, mensenkennis te krijgen, en andere perspectieven te zien over dingen. Mensen inspireren elkaar, zo zijn we nu eenmaal. En mensen schrijven dat op in boeken. Wordt geïnspireerd. Daar komt het op neer, zegmaar.
2. Maak het aantrekkelijk & toegankelijk
Aantrekkelijk lezen? De goeie boeken lezen. Ook een reden dat niemand meer leest is het grote gehalte aan kutschrijvers. De gekste dingen worden tegenwoordig ingebonden, én gelezen. Dat je zo slecht schrijft, en je boek over de toonbank rolt… Ik zeg het je behulpzaam: niet lukraak wat gaan lezen. Dan hou je het al gauw voor gezien.
Waar vindt je goede boeken? De boekhandel, de bibliotheek, andere mensen, online forums? Je moet al kennis van zaken hebben om te weten wat je moet gaan lezen. Kijk naar mensen die jou fascineren: wat lezen zij? En wat fascineert jou? Doe onderzoek, kom dingen te weten over de beste boeken, de beste schrijvers, etc. Vaak is er overeenstemming over de beste schrijvers of boeken binnen een bepaald onderwerp. Als je echt iets wil lezen over de bureaucratische hel en het maken van mens tot nummer: lees eens wat van Kafka, ik zeg eens wat. Wil je lezen over ruige seks, veel alcohol en het wilde leven: Jack Kerouac, Charles Bukowski. Kan mij het schelen, maar het staat allemaal opgeschreven, het is allemaal ergens te lezen. Je denkt misschien dat je uniek bent, maar er zijn tienduizenden mensen zoals jij, die de boel allemaal op papier hebben gezet, ja alles. Je leest het dan, en denkt: hé, dat is nog eens gek, zo zou ik het ook opschrijven. Boeken: niet alleen voor vrouwen en sensitieve typen. Boeken: voor mensen.
Of lees de prachtige artikelen op Ars Librorum. Door naar ons te luisteren, ben je al heel aardig op weg. Zonder gekheid: uiteindelijk geldt voor kunst natuurlijk je persoonlijke smaak. Je eigen smaak ontdekken is een kwestie van veel lezen.
3. Een beetje tempo erachter, alsjeblieft. Zo moeilijk is het niet
Mensen denken dat je maanden doet over een dik boek. Maar een boek kan je dezelfde dag nog uitlezen. Dat je denkt dat lezen zo moeilijk is, is waarschijnlijk de reden dat je er nooit aan begint. Want echt moeilijk is lezen niet, het is meer een kwestie van concentratie. Als je elke week één boek leest, ben je na een jaar 52 boeken verder (wow!). Dat is toch niet niks, en niet onhaalbaar.
Gewoon je kop erbij houden dus. Je zit ook drie uur op je telefoon. In drie uur kan je heel wat lezen. Het kost wel meer tijd, concentratie en inspanning dan het nieuws lezen of een aantal domme video’s kijken. Lees in periodes van bijvoorbeeld een uur; als je het eenmaal te pakken hebt blijf je makkelijker doorlezen. En lees op elk moment dat je normaal je telefoon zou pakken. Concentratie is niet een of ander aangeboren talent; hoe vaker je het traint, hoe geconcentreerder je wordt. Je leest binnen no-time twee boeken per week.
Ga eens op dieet: niks behalve lezen
We nemen zoveel informatie binnen; elk feitje dat jij op het nieuws, op tv, of op je telefoon leest, maakt je hoofd vol. Zo past er nog weinig extra bij, zoals een leuk boek. Het zijn gewoon keuzes die je moet maken, het één of het ander. Voor een goede concentratie is het belangrijk om niet teveel onnodige informatie binnen te krijgen.
Ik noem het een “informatiearm dieet”:
“Zoals mensen zowel te veel calorieën als te veel calorieën zonder voedingswaarde tot zich nemen, nemen ze zowel te veel informatie als te veel informatie uit de verkeerde bronnen tot zich.” – Tim Ferriss
4. Neem gewoon je tijd
Het belangrijkste: neem de tijd. Zorg dat je belangrijke uitspraken in een boek onderstreept; schrijf er wat bij. Neem het hele boek goed in je op. Ga vervolgens het boek samenvatten: schrijf er stukjes over, geef je mening, leg aan jezelf uit wat je hebt gelezen. Leg verbanden en pas het toe. Stuur eens een mooi stukje in, naar Ars Librorum (info@arslibrorum.nl), dan worden wij d’r ook nog blij van, en kan iedereen meelezen wat dat boek zo speciaal maakt!
Lezen is niet zo snel mogelijk de pagina’s omslaan, lezen is begrijpen wat de schrijver je probeert te vertellen. Als jij naast de rijkste man op aarde zit, zou je dan niet goed luisteren? Nou, je kan zijn boek voor twee tientjes bestellen op bol.com, en hem aandachtig aanhoren. Op de één of andere manier boeit het opeens niet meer wat hij heeft te zeggen, als je het moet gaan lezen.
5. Maak het een gewoonte
Sommige mensen zeggen: hij is geen lezer – alsof het een etiket is waar je aan vastzit. Nee, dat iemand weinig leest, dat kan veranderen. Iedereen kan een lezer worden.
Dat soort veranderingen in je leven komen niet impulsief, maar steady. Kleine veranderingen, zoals elke dag 30 minuten lezen, zijn het beste, je houdt je d’r het makkelijkst aan.
Als je een tijdje met moeite al die mooie boeken gaat lezen, krijg je langzaam het beeld van jezelf als lezer. En het mooiste is natuurlijk om (lot)genoten te vinden die over hetzelfde hebben gelezen, waar je lekker mee kan rond-ouwehoeren over de ideeën uit een boek. Nou begint het te klinken als een saaie boekenclub, maar het kan anders! Het leukste van lezen zijn alle mensen die je in dat proces tegenkomt, het proces van verbinding en gezamenlijke interesses, verbreding en vergroting van kennis voor iedereen. Waar je wel rekening mee moet houden: lezers zijn altijd excentrieke figuren. Grapje natuurlijk.